Nieuws

FLITS : Nieuwe ISO 14001 op komst

 

De vraag om managementsystemen geïntegreerd toe te passen binnen een onderneming, heeft ISO ertoe aangezet om een NIEUW globaal «plug-in model» te gaan maken, de zogenaamde HIGH LEVEL STRUCTURE.

Hierbij meer uitleg omtrent de High Level Structure (HLS) en de wijzigingen van de ISO 14001 norm. Ook werkt ISO aan de nieuwe ISO 45001, de norm voor arbeidsomstandigheden. Deze zal in 2016 verschijnen en OHSAS 18001 vervangen.

 

High Level Structure

De High Level Structure of HLS is de gemeenschappelijke structuur die ISO voor de ontwikkeling van al haar managementsysteemnormen zal hanteren. Het is een basistekst van een tiental bladzijden.


In de basistekst worden onder meer de gemeenschappelijke structuur en de identieke basiseisen en -terminologie voor de toekomstige ISO-managementsysteemnormen vastgelegd. De HLS moet ervoor zorgen dat ISO managementsystemen beter aansluiten op de strategie en «governance» (het besturingsmodel) van organisaties en onderdeel gaan uitmaken voor normale bedrijfsvoering. Het hoofddoel van deze HLS is dat het managementsysteem van een organisatie werkt als een operating system van een computer waarin specifieke programma's als modules kunnen ingeplugd worden.

 

De HLS bevat 10 hoofdstukken die in iedere ISO norm zullen voorkomen :

 

  1. onderwerp en toepassingsgebied
  2. normatieve verwijzingen
  3. termen en definities
  4. context van de organisatie (oa. inzicht krijgen in organisatie en belanghebbenden, toepassingsgebied, ...)
  5. leiderschap (oa. betrokkenheid, beleid, verantwoordelijkheden en bevoegdheden)
  6. planning (oa. maatregelen om risico's aan te pakken en kansen te benutten, doelstellingen)
  7. ondersteuning (oa. middelen, competentie, bewustzijn, communicatie, ...)
  8. uitvoering
  9. evaluatie van de prestaties (oa. interne audits, directiebeoordeling)
  10. verbetering (oa. afwijking en corrigerende maatregelen, continue verbetering)

 

In de kerneisen van het HLS komen ook een aantal onderdelen essentiële onderdelen van corporate governance terug, waardoor via het HLS corporate governance ondersteund wordt :

 

  1. leiderschap
  2. risicomanagement
  3. compliancemanagement
  4. procesmanagement
  5. verbetermanagement
  6. borging en aantoonbaarheid

 

Risico- en compliancemanagement impliceren ook oriëntatie op eisen, wensen en zorgen van stakeholders van de organisatie en dus een vorm van stakeholdermanagement. Dit komt ook terug in de eisen van hoofdstuk 4, 6 en 7.

 

ISO 14001:2015

Planning ISO 14001:2015

 

Er gaat een heel proces vooraf aan de publicatie van de nieuwe norm. Het proces wordt georkestreerd door een Technisch Comité TC. Een kladversie (Committee Draft - CD2) verscheen in februari 2014. Daarop volgde begin juli 2014 de vrijgave van de Draft International Standard (DIS). De structuur van de norm is nu definitief. De DIS is te koop  in de Engelse taal via de ISO organisatie zelf of via de Nederlandse of  Belgische Normalisatie Instituten (BIN, NEN).


In februari 2015 was er een bijeenkomst van het TC , waar de release van de Final Draft International Standard (FDIS) - later in  het voorjaar - werd voorbereid. De FDIS wordt aanzien als een eindproduct. Er komen in dit stadium geen inhoudelijke wijzigingen meer, hoogstens nog enkele taalkundige aanpassingen. In de najaar van 2015 wordt de publicatie van de nieuwe standaard verwacht in het Engels. De nationale instituten voor normalisatie voorzien vervolgens de vertaling in de eigen landstalen.

 

Overgangsperiode van certificaten

 

De overgang  van ISO 14001:2004 naar ISO 14001:2015 gebeurt uiterlijk drie jaar na publicatie. Stel dat de officiële publicatiedatum van ISO 14001:2015 in juli 2015 is, dan moeten vóór juli 2018 alle huidige certificaten worden overgezet. Nieuwe certificaten volgens de oude norm kunnen tot 18 maanden na de publicatie (januari 2016) van de nieuwe norm worden uitgereikt. De geldigheid van een ISO-certificaat is normaal drie jaar. Het vernieuwde certificaat volgens de oude norm is nu geen drie jaar, maar maximum 18 maanden geldig, omdat de vervaldatum juli 2018 is.


Organisaties waarvan het certificaat vervalt voor juli 2018, trachten voor de hercertificatie daarom best meteen de ISO/(F)DIS 14001:2014-eisen te volgen. Organisaties die voor  het eerst starten met de opbouw  van een ISO 14001 milieubeheersysteem, proberen best ook voor hun eerste certificatie van meet af de eisen van ISO/(F)DIS 14001:2014 te volgen. 
Het algemeen advies is dus om niet te wachten tot de nieuwe norm ISO 14001:2015 er is, maar met de (F)DIS te starten, ook al duurt het tot juli 2018 tot de organisatie formeel kan worden gecertificeerd.

 

Gewijzigde delen t.o.v. ISO 14001:2004

 

Scope : De reikwijdte van het milieuzorgsysteem wordt uitgebreid, zodat ze ook de externe effecten op de organisatie kan omvatten.

 

Context van de organisatie : Een heel nieuw deel. Deze clausule bevat eisen met betrekking tot het begrijpen van de interne en externe problemen van de organisatie en de behoeften en verwachtingen van de belanghebbende partijen. Er wordt ook verwacht dat geïnventariseerd wordt wat de ideeën van de belanghebbenden zijn. Zo wordt de aansluiting met ISO 26000 verzekerd.

 

Leiderschap : De betrokkenheid en het engagement van het topmanagement worden versterkt. De eisen van het milieuzorgsysteem dienen in de business strategie van de organisatie ingebed te worden. Ze moeten mogelijk maken dat het milieuzorgsysteem zijn beoogde resultaat bereikt. 

 

Beleid – Het engagement t.a.v. thema’s in milieubescherming wordt verruimd. Voorbeelden zijn het tegengaan van klimaatverandering, adaptatie en mitigatie. 

 

Risico – Een nieuwe invalshoek in het milieuzorgsysteem. Er worden zowel de bedreigingen bedoeld als de kansen. 

 

Milieu Aspecten – Bij de beoordeling  van de milieu-aspecten wordt nu rekening gehouden met een levenscyclus perspectief. 

 

Milieudoelstellingen – Er moeten prestatie-indicatoren voor elk milieudoelstelling worden gedefinieerd.

 

Evaluatie van de naleving van wettelijke eisen – Het evaluatieproces  wordt versterkt met de invoering van een verplichting van de organisatie om uitspraak te  doen over zijn status van compliance, maw. een compliance audit.

 

Samengevat wordt de reikwijdte van het milieuzorgsysteem verbreed, waardoor het meer naar buiten gericht is en met verdere focus op prestatieverbetering. Documenatie-eisen daarentegen worden wat afgezwakt.

 

Samenhang van onderdelen van ISO 14001:2015

 

De samenhang in het management systeem wordt verzekerd via het bepalen van de context van de organisatie. Hier kijkt men wat op de organisatie afkomt waardoor men er van meet af aan aandacht voor heeft dat belanghebbenden worden betrokken. Uit de context kunnen milieuaspecten worden bepaald waarbij de significantiebepaling gebeurt met criteria die van binnen en buiten de organisatie komen.

 

Het nagaan van de compliance verplichtingen verzekeren dat aan de wettelijk en andere verplichtingen wordt voldaan. Met andere verplichtingen kunnen verwachtingen van belanghebbenden (vb. buren ed.) bedoeld worden. Over de status van wettelijke conformiteit moet de organisatie expliciet uitspraak doen.


Risico’s en kansen worden afgeleid van de analyse van de milieuaspecten en het nagaan van de compliance verplichtingen. Risico’s en kansen moeten ook los gezien worden van milieu-aspecten en wettelijk eisen, want ze kunnen ook een strategische component hebben, afkomstig van de context van de organisatie.
De verbeterdoelstellingen en acties dienen om de niet beheerste belangrijke milieuaspecten onder controle te krijgen. De beheersmaatregelen komen uit de compliance verplichtingen maar ook uit de context van de organisatie. De context drijft ook de communicatie aan. Wat is belangrijk voor het topmanagement maar ook wat zijn de verwachtingen van de belanghebbenden.

 

 

Meer info met betrekking tot de nieuwe ISO normen is terug te vinden op de website van NEN. Op deze website kan ook de brochure "De nieuwe ISO-normen - Duurzame verandering in managementsystemen" gedownload worden.

← Terug naar overzicht